gps eğitimi

[Necati TÜRK]

Arkadaşlar gps konusunda bilgisi olmayan arkadaşlara eğitim niteliğinde olacak bilgilerinizi burada paylaşmanızı rica ederim.

[SkyCloud]

Degerli Arkadaslar,

Aksam eve geldigimizde rahat koltugumuza oturup klavyenin basina gecince bu sekilde ortaya genel bir cumlelik geyik soru sorma aliskanliklarimizdan yani armut pis agzima dus tarzimizdan ltf vazgecelim artik.

Ilkonce yapabildigimiz kadariyla biraz caba sarfedelim, arastiralim, okuyalim, cevremizdeki arkadaslarimizla fikir ve bilgi alisverisinde bulunalim, konuyu anlamaya calisalim. Ve sonra daha spesifik ve adrese teslim sorularla yardim isteyelim. Muhakkak birileri elinden geldigince duzgun cevap verecektir. Ancak bu sekilde birbirimize yardimci olabiliriz.

Ornegin soru su sekilde sorulsaydi super olurdu :
''Arkadaslar, Garmin 60CS gps'im var. Iki turnpoint tanimladim ve navigate tusuna bastim. Fakat gps bir turlu ilk turnpointe dogru gitmem gereken dogru istikameti gostermiyor. Problem nedir? Nasil cozulur?''

Bilmem anlatabiliyormuyum?

Not : Bu arada yukaridaki ornek sorunun olasi cozumlerini bilenler cevaplarini yazsin. Utanmak sıkılmak yok. Madem egitim, buyrun.

[Bülent Aydın]

Akın Abi'ye bu konuda katılıyorum.
Çok genel bi başlık...
GPS in marka model farklılıkları bir yana aynı GPS için bile klavuzu baya bi sayfa.
Konuyu GPS sorunları, turnpoint tanımlama, PC ye aktarma, Leonardoya yükleme harita yükleme v.s. gibi alt kategorilerde ele almak ve nokta atışı yapmak daha mantıklı olur.

[sniper78]

yarışmalarda kullanabildiğimiz gpslerin bi listesi var mı? Emin deilim ama her gps kullanılamıyor bildiğim kadarıyla.

[Necati TÜRK]

Degerli Arkadaslar,

Aksam eve geldigimizde rahat koltugumuza oturup klavyenin basina gecince bu sekilde ortaya genel bir cumlelik geyik soru sorma aliskanliklarimizdan yani armut pis agzima dus tarzimizdan ltf vazgecelim artik.

Değerli Akın gökbulut bey kardeşim,
yukarıdaki yazıda keşke gps hakkındaki bilgilerinizi bizimle paylaşsaydınız da forum’un paylaşım amacına hizmet eden birşeyler yapmış olsaydınız. Bence büyük talihsizlik.

Ilkonce yapabildigimiz kadariyla biraz caba sarfedelim, arastiralim, okuyalim, cevremizdeki arkadaslarimizla fikir ve bilgi alisverisinde bulunalim, konuyu anlamaya calisalim. Ve sonra daha spesifik ve adrese teslim sorularla yardim isteyelim. Muhakkak birileri elinden geldigince duzgun cevap verecektir. Ancak bu sekilde birbirimize yardimci olabiliriz.

Siz eğer daha ilk cevapta moderatör olarak bu şekilde tepki koymamış olsa idiniz birçok kişi eminim
Düzgün cevap verecekti. Ben halen daha birçok kişinin bu forumda polemiğe girmeden bilgilerini
Paylaşmak istediğinden ve bu soruya düzgün cevaplar geleceğinden eminim.

Ornegin soru su sekilde sorulsaydi super olurdu :
''Arkadaslar, Garmin 60CS gps'im var. Iki turnpoint tanimladim ve navigate tusuna bastim. Fakat gps bir turlu ilk turnpointe dogru gitmem gereken dogru istikameti gostermiyor. Problem nedir? Nasil cozulur?''

Bu sorunuzdan hiçbirşey anlamadım eğer bu sorunun cevabını verirseniz gerçekten süper olur.
Ayrıca
Arkadaşlar benim gps’im yok ne olduğunuda bilmiyorum. Bana bu konuda yardımcı olurmusunuz.
İnanıyorumki bu paylaşım sitesinde bu sorumu armut piş ağzıma düş tarzında anlamayacak birileri mutlaka vardır.

[Necati TÜRK]

Akın Abi'ye bu konuda katılıyorum.
Çok genel bi başlık...

Dostum,
Ben’de genel olmasını düşünerek konuyu açtım.
Gps marka ve modellerinin teker teker incelenmesinden ziyade gps nasıl çalışır?
Koordinatlar nedir? Nasıl okunur?anlamı nedir?Bunlar neye göre belirlenmiştir?
Kim belirlemiştir? Gibi.

Birileri birşeyler anlatmaya başlasa daha bunlara benzer ne sorular gelecek.

[erbilk]

Umarım işinize yarar, GPS sistemiyle ilgili aklınızdaki sorulara bir cevap bulabilirsiniz. Biraz bilimsel tabanlı ama, işinize yarayacağını düşündüğüm bir yazı oldu. Elimden Geldiği kadar kısaltmaya çalıştım ama konu detaylı
Selamlar.

--------------------------------------------------------------------------------

GPS (Global Positioning System) - Küresel Konum Belirleme Sistemi

•Herhangi bir zamanda, dünyanın herhangi bir yerinde bulunan bir kullanıcının konumunu belirleyen ve en az 4 uydudan kod-faz varış zamanının ölçülmesi esasına dayanan bir uydu ölçme sistemidir.

•Amerika Savunma Bakanlığı tarafından navigasyon amaçlı geliştirilmiş ve bilim adamlarının çabasıyla jeodezik problemlerin çözümünde kullanılmaya başlanmıştır.

•Ülke jeodezik ağlarının ölçülmesi ve sıklaştırılması, detay ölçmeleri, aplikasyon uygulamaları, CBS için veri toplama gibi birçok alanda kolaylık sağlayan, çalışmalara hız ve ekonomi getiren bir yöntemdir.

Sistem, temel olarak jeodezideki en eski tekniklerden biri olan “geriden kestirme” esasına dayanır. Geriden kestirme, konumu bilinmeyen bir noktadan konumu bilinen noktalara yapılan gözlem ve hesapları kapsar. Konumu bilinen noktalar GPS uydularıdır. Bilinmeyenler, bulunulan noktanın yer merkezli (earth-fixed) kartezyen koordinatlarıdır (X,Y,Z). Matematik kuralı olarak bu 3 bilinmeyenin çüzümü için 3 ölçü değeri yetiyor gibi gözükse de, saat hatalarını ortadan kaldırmak için en az 4 tane konumu bilinen uyduya ihtiyaç vardır. GPS, 4 boyutlu bir sistemdir (3D+zaman).

uzaklık=hız*zaman

Uydularla konum belirlemede uydu sinyallerinin bir alıcı tarafından kaydedilerek, sinyalin uydudan yayınlandığı an ile alıcıda kaydedildiği an arasında geçen süre çok hassas olarak ölçülür. Bu süre, sinyalin yayılma hızı ile çarpılarak uydu ile alıcı arasındaki mesafe belirlenir, uydunun koordinatları zamana bağlı olarak bilindiğinden, alıcının konumu hesaplanabilir. Uydular, yüksek doğruluklu atomik saatler içerirler.

GPS sisteminin bileşenleri üç ana başlık altında toplanmaktadır;

1- Uzay Bölümü
2- Kontrol Bölümü
3- Kullanıcı Bölümü

1-Uzay Bölümü:

GPS uydularından oluşmaktadır. Birbirleri ile 60o ve ekvatorla 55o açı yapan 6 yörüngedeki 24 uydu, 12 saatte yörüngesini tamamlamaktadır. Bu sayede kullanıcı, dünyanın herhangi bir yerinden herhangi bir zamanda en az 5-8 uyduya ulaşabilmektedir. Uyduların Yer yüzeyinden yüksekliği 20,200 km’dir.

• Block I uyduları deneysel amaçlı olup, 1978 ve 1985 yılları arasında sistemi test etmek için kullanıldı. 11 uydu fırlatıldı ve şu an bunların hiçbiri varlığını sürdürmemektedir.
• Block II uyduları işletimsel serinin ilk 9 uydusundan oluşmakta.
• Block IIA serisi 19 uydudan oluşmakta.
• Block IIR serisi ise mevcut uyduların yenileri ile yer değiştirmesi için geliştirilmiştir.

Şu anda güncel olarak 27 adet Block II, IIA and IIR uyduları yörüngelerinde bulunmaktadır.

2-Kontrol Bölümü:

Yeryüzündeki belirli istasyonlar, uydu yörüngelerini ve uydu saat düzeltmelerini hesaplar. Amerika’daki ana kontrol istasyonu düzeltilmiş bilgileri uydulara yükler.

3-Kullanıcı Bölümü

GPS uyduları tarafından gönderilen verileri alabilen GPS alıcıları ve bunların fonksiyonel parçalarından oluşmaktadır.
RADYO DALGALARI;

GPS kısa dalga boylu (yüksek frekanslı) radyo dalgaları kullanır.

Frekans: Birim zamanda bir noktadan geçen dalga tepesi sayısı.

Dalga Boyu: Dalga tepeleri arasındaki uzunluk.

Frekans ve dalga boyu arasında ters orantı vardır. Uzun dalga boyu, düşük frekans demektir.

GPS SİNYALLERİ

GPS uyduları, iki mikrodalga taşıyıcı sinyali iletirler. Uydular bu sinyallerle faz ve kod ölçüleri ile kendi konum bilgilerini (efemeris) yayınlarlar. Sinyaller iki farklı frekansta taşıyıcı dalga üzerinden iletilirler.

L1 frekansı 1575,42MHz (10,23MHz * 154), dalga boyu 19 cm
L2 frekansı 1227,60MHz (10,23MHz * 120), dalga boyu 24 cm

Taşıyıcı dalgalar üzerine kod (Pseudo Random Noise –PRN) ve yörünge bilgileri modüle edilmiştir. İki türlü kod bilgisi mevcuttur:

C/A kod (Coarse Acquisition): Sivil amaçlı kullanıcılar için tasarlanmış bu kod “Selective Availability” adı verilen bir yöntem ile hassasiyeti~100 m. olacak şekilde uydu saati ve yörünge bilgileri kasıtlı olarak bozulmuştur (delta ve epsilon etkisi). Selective Availability 2 Mayıs 2000 tarihinde kaldırılmış ve konum belirleme hassasiyeti 15 m.’ye kadar inmiştir. C/A kod aracılığı ile yürütülen bu hizmete “Standart Positioning Service” (SPS) adı verilir.

P Kod (Precise) : Askeri kullanıcılar için tasarlanmış bu kod, W kod adı verilen bir kod ile şifrelenmiş, sadece askeri amaçlı GPS alıcılarının doğrudan çözebileceği Y kod ortaya çıkmıştır. Bu özellik de Anti- Spoofing olarak adlandırılmaktadır.

Yörünge bilgileri (Broadcast ephemeris): Yer izleme istasyonları tarafından önceden tahmin edilerek uydulara gönderilen ve uydu sinyalleri ile yayınlanan uydu konum bilgileridir.

YAYIN EFEMERİSİ (BROADCAST EPHEMERIS)



HASSAS EFEMERİS (PRECISE EPHEMERIS)
Pratik amaçlı jeodezik konum belirleme için yayın efemerisi yeterlidir. Daha hassas sonuç gerektiren işlerde hassas efemeris kullanılması ile doğruluk arttırılabilir. Hassas efemeris, dünya yüzeyine dağılmış çok sayıda istasyondan elde edilen uydu verilerinin değerlendirilmesi ile (post processing) elde edilmiş sonuçlar olup, internetten ulaşılabilmektedir.

Tam Sayı Bilinmeyeni

Bir alıcı ölçü almaya başladığında herhangi bir uydudan kaydedilen ilk sinyalin (sıfır epoku) tam dalga boyu sayısı belirli değildir. Bu sayı taşıyıcı dalga başlangıç faz belirsizliği (ambiguity) adını alır. İlk sinyalin geriye kalan parçası ise ölçülür. Tamsayı bilinmeyeni olarak da anılan bu problem, ölçülerin değerlendirilmesi sırasında çeşitli ölçü kombinasyonları ve istatistik kestirmeler ile hesaplanır. Faz ölçüleri bu nedenle pratik navigasyon uygulamalarında kullanılmamaktadır.

KONUM BELİRLEME (GPS İLE ÖLÇME METOTLARI)

GPS’de ölçülen noktaların cinsine, istenen duyarlılığa ve amaca göre farklı ölçme metotları uygulanır. Sonuçta elde edilen koordinatlar alıcı tipine, gözlem süresine, uyduların konumu ve sayısına, ölçü tipine göre değişir. Bir noktanın doğrudan doğruya dünya üzerindeki konumu (enlem, boylam, yükseklik veya X,Y,Z) belirleniyorsa buna mutlak konum belirleme (Point Positioning) denir.

Birden fazla noktanın birbirine göre konumlarının belirlenmesine ise bağıl konum belirleme (Relative Positioning) denir. Konumu belirlenecek nokta hareketsiz ise (nirengi, poligon, detay) statik konum belirleme; hareketli ise (uçak, gemi, tank) kinematik konum belirlemeden söz edilir. Uçak, gemi ve benzeri araçların navigasyonu amacıyla anlık (real-time) konum belirleme yapılabilir. Bu, genellikle askeri amaçlı kullanımda söz konusudur. Ölçülerin, daha hassas sonuçlar elde etmek için arazideki ölçmelerden sonra ofiste değerlendirilmesi de (post-processing) mümkündür. Bu durum daha çok mühendislik uygulamalarında geçerlidir.

Statik Ölçme:
20km’den uzun bazların çözümünde kullanılır. Güvenilir ve yüksek duyarlık istenen çalışmalarda kullanılır. Ölçü süresi uzundur ve baz uzunluğu ile orantılıdır. Kayıt aralığı 10 sn’dir. (Jeodezik kontrol ölçmeleri, deformasyon ölçmeleri)

Hızlı Statik Ölçme:
20km’ye kadar olan bazlar için uygundur. Gözlem süresi daha kısadır. Bu yöntemde bir alıcı, konumu bilinen nokta üzerindedir, diğeri (rover) koordinatı bilinmeyen noktalar üzerinde 5-15 dk bekletilerek gezdirilir. Güvenilirliği arttırmak için 2 sabit alıcıdan iki vektör ile ya da 1 alıcıdan iki farklı zamanda 2 vektör ile noktaya ulaşılmalıdır. Kayıt aralığı 5-10 sn’dir. (Kontrol ölçmeleri, poligon ağı ölçmeleri)

Kinematik Ölçme:
Dur-git: Gezici alıcı koordinatı bilinen bir noktada 5 dk gözlem yaparak tamsayı bilinmeyeni çözülür (initialization). Alıcı devamlı açık ve en az 4 uydudan ölçü almalıdır. Kayıt aralığı 1-5 sn. (Açık alanlarda detay ve mühendislik ölçmeleri) Sürekli kinematik: Rover belirli zaman aralıklarında ölçü alır. Kayıt aralığı 0,1 sn.

Kinematik on-the-fly:
Statik initialization gerekmez. Hareket halindeyken en az 5 uydudan sürekli veri alır. Kayıt aralığı 0,1 sn ve daha az.

Diferansiyel GPS (DGPS)
DGPS, bilinen bir noktadaki konumlama hatalarının belirlenip, aynı bölgedeki başka alıcıların konum hesaplarının düzeltilerek doğruluğun arttırıldığı bir tekniktir. Bu sistemde konumu belirli referans noktası üzerinde ölçme yapılmakta ve temel olarak ölçülerin olması gereken değerleri ölçülerle karşılaştırılmaktadır. Uygulama alanları; navigasyon, araç takibi, filo yönetimi, GIS veri toplama, hassas tarım vb. DGPS, sistem olarak alıcı ve alıcının o anki konumuna bağlı yansıma ve sinyal gürültüsü gibi hataları elemine edememekte ancak birçok uygulama bu hataların ihmal edilebilir mertebede olacak şekilde hazırlanması nedeniyle etkin biçimde kullanılmaktadır. Bu tür hataları elemine etmek için taşıyıcı dalga faz ölçüleri ile kod ölçülerini filtreleme gibi diğer yöntemler kullanılmaktadır.



LADGPS & WADGPS - (Local Area DGPS & Wide Area DGPS)
Diferansiyel düzeltmeler için kullanılan veri aktarım (data-link) sistemleri, çevresel etkenler nedeniyle sınırlı bir alan içerisinde kullanılmaktadır. Ayrıca DGPS’te her kullanıcının düzeltmeleri yayınlamak için kendi referans istasyonunu kurması gerekir. Bu sorunları aşmak amacıyla lokal (10-30 km’ye kadar) DGPS yayını yapan sistemler oluşturulmuştur. Bu şekilde tüm kullanıcılar bu veri aktarım sistemleri sayesinde ücretsiz olan bu düzeltmeleri kullanabilmektedirler. Bu lokal sistemlere LADGPS adı verilmektedir. Lokal sistemlerin daha geniş bir alanda (örneğin ülke çapında) uygulanmasını sağlamak amacıyla, düzeltmelerin özel uydular üzerinden yapıldığı sistemler oluşturulmuştur. Bu sistemlere de WADGPS adı verilmektedir.



Gerçek Zamanlı Kinematik Ölçme (RTK)
Standart GPS konfigürasyonuna ek olarak radyo-modem ve RTK kontrol ünitesi vardır. Koordinatlar cm duyarlığında arazide üretilmektedir. Diferansiyel algoritma ve metot kullanılır. Yani en az 2 GPS alıcısı gerekir. Gerçek zamanlı kinematik ölçme, yüksek doğruluklu DGPS’dir.

DGPS ve RTK Yöntemlerinin Karşılaştırılması
• RTK’ de başlangıçta initialization (tamsayı bilinmeyenini çözmek için)için minimum 5 uydu gerekir. Bundan sonra 4 uydu yeterlidir.
• RTK için çift kanallı alıcıya ihtiyaç vardır. DGPS için tek kanallı alıcı yeterlidir.
• RTK’de GPS alıcısı On-the-Fly initialization yapabilmelidir (hareket halindeyken cm doğruluk elde etmek için). DGPS’de bu gerekmez.
• RTK’de initialization 1 dk sürer. DGPS alıcıları ise hemen initialize olur.
• RTK’da 3 boyutta da birkaç cm doğruluk beklenebilir. DGPS’de, sadece yatay konumda metrenin altında doğruluk alınır.
• RTK’de GPS düzeltmelerini elde etmek için, çalıştığınız alandan en fazla 10 km uzaklıkta bir referans istasyonuna ihtiyaç var. DGPS’de, bir referans istasyonuna ve düzeltme sağlayan bir istasyona ya da bazı bölgelerde ücretsiz olarak radyo dalgaları ile düzeltmelerin kullanımına ihtiyaç vardır.

DGPS ve Diğer Yöntemlerin Karşılaştırılması
• DGPS sistemleri hem post-processing hem de real-time olarak kullanılabilir. Bağıl sistemler ancak post-processing olarak değerlendirilebilir. Bu anlamda statik sistemlerle doğrudan aplikasyon gibi uygulamalar yapılamaz.
• Post-processing DGPS sistemlerinde temel amaç referans alıcısında en iyi çözümü elde edilen düzeltmeyi gezici alıcıya uygulamak iken, bağıl statik sistemlerde gezici ve referans istasyonları birlikte hesaplanır. (ikili fark gözlemleri ile baz çözümleri)
• DGPS sistemlerinde yörüngesel ve atmosferik etkiler düzeltmelerin içerisinde dolaylı olarak giderilirken, statik sistemlerde modellenmesi zorunludur. Mutlak sistemlerde ise bunlar doğal olarak sonuçları etkiler.
• Multipath gibi etkileri, ne DGPS ne de statik sistemlerde gidermek mümkün değildir.
• Statik yöntemler genel olarak daha yüksek doğruluk gerektiren çalışmalarda kullanılırken, DGPS sistemleri kadastral ve aplikasyon çalışmarında tercih edilmektedir.
• Gerçek zamanlı DGPS çoğu zaman kod gözlemleri ile yapılan çalışmalar için kullanılmakta olup, faz gözlemleri ile yapılan DGPS, RTK olarak ayrıca değerlendirilmektedir. Bu anlamda taşıyıcı dalga faz gözlemlerini kullanan statik yöntemlerden ayrılır.
• DGPS’de tek frekanslı alıcılarla kod gözlemleri ve düzeltmeleri başarılı şekilde uygulanabilirken, statik çalışmalarda faz gözlemleri kullanmak şarttır.
• Gerçek zamanlı DGPS sistemlerinde veri aktarım sitemi gerekliyken, bağıl ve mutlak konum belirleme sistemlerinde buna gerek yoktur.
• Statik çalışmalarda post-processing söz konusu olduğundan IGS hassas yörünge bilgileri kullanılabilir, gerçek zamanlı DGPS sistemlerinde yayınlanmış yörünge bilgileri yeterlidir.
• DGPS sistemlerinde çoğu zaman tek frekanslı alıcılarla işlem yapılırken, statik sistemlerde çift frekanslı alıcılar tercih edilir.

GPS’de HATALAR VE HATA KAYNAKLARI
GPS’de hatalar uydu kaynaklı, sinyal yayılması kaynaklı ya da
alıcı kaynaklı olabilir.
􀂄 Uydu/Alıcı Sinyal Gürültüsü
􀂄 Uydu/Alıcı Saat Hataları
􀂄 Uydu Yörünge Hataları
􀂄 Atmosferik Gecikme
􀂄 Iyonosferik Gecikme
􀂄 Troposferik Gecikme
􀂄 Uydu Eğim Açısı
􀂄 Sinyal Yayılma (Multipath) Etkisi
􀂄 Başlangıç Faz Belirsizlikleri
􀂄 Anten Faz Kayıklıkları
􀂄 Alıcı Hataları
􀂄 Kullanıcı Hataları
􀂄 Kontrol Birimi Hataları

Anten Faz Kayıklığı:
Alıcı anteninde sinyallerin algılandığı nokta, “anten faz merkezi” olarak adlandırılır. Bu nokta, antenin fıziksel merkezi ile çakışmaz. Noktanın kayıklığı, uydunun yüksekliğine, azimutuna bağlı olup L1 ve L2 için farklıdır.

Kayıklık, biri sabit diğeri zamana bağlı değişim olmak üzere iki ayrı büyüklük olarak incelenebilir. Anten faz merkezi hatalarından kaçınmak için uygun anten seçimi, aynı anda farklı tip anten kullanılmaması (bağıl konumlamada), antenlerin kuzeye yönlendirilmesi önerilir.

Atmosferik Gecikme
Yer yüzeyinden itibaren yaklaşık 50 km kalınlığındaki tabaka Troposfer, buradan itibaren yaklaşık 200 km kalınlığındaki tabaka ise iyonosfer olarak adlandınlır. Uydu sinyalleri alıcıya ulaşıncaya kadar bu tabakalardan geçer ve karşılaştığı dirençten dolayı bir gecikmeye uğrar. İyonosferdeki gecikme, sinyal yolu boyunca elektron aktivitesine bağlı olup metreküpteki elektron sayısının fonksiyonu olarak hesaplanır. Bu fonksiyon, zamana ve enleme bağlı olarak hızlı bir değişim gösterir. İyonosferik gecikmenin giderilmesi için, farklı frekanstaki dalgaların farklı dirençle karşılaşacağı gerçeğinden hareket ederek çift frekanslı GPS alıcıları kullanılmalıdır. Bu nedenle ölçülecek mesafeler büyüdükçe çift frekansta ölçü alma daha büyük önem taşır. Troposferdeki gecikme frekansa bağlı olmayıp, farklı frekans kullanımı ile giderilemez. Troposferik etki iki ayrı bölümde (ıslak ve kuru) incelenerek modellendirilmeye çalışılır. Yeryüzünde ölçülen ısı ve basınç ile uydunun yüksekliğine bağlı olarak geliştirilen modeller ile ilgili araştırmalar devam etmektedir.



Multipath
GPS sinyallerinin iki ya da daha fazla yol üzerinden ulaşmasıyla oluşur. Bu problemin tam olarak giderilmesi, her noktada farklı geometri ve çevre koşulları söz konusu olacağından her zaman mümkün değildir. En kolay ve etkin yol, alıcının çok yakınında yansıtıcı yüzeylerin olmamasına dikkat etmektir. Ayrıca GPS sinyallerinin sağ el kuralına göre, yansıyan dalganın ise sol el kuralına göre polarize olması nedeniyle uygun fltreleme yöntemleri ve yansıyan dalgayı absorbe eden özel anten tipleri (ground planes) kullanılabilir.

Engel:


Geometri:



“Uydu saat hataları ve uydu yörünge hataları”, “alıcı saat hataları” ve “başlangıç faz belirsizlikleri” kullanılan fark teknikleri ile en aza indirilmektedir. Alıcı hataları teknolojik gelişme ile birlikte azalmıştır.

Devreye sokulan yeni uydularla geometri yani uydu dağılımı da yeterli olmaktadır. Ölçmelerde aynı antenlerin kullanılmasıyla anten faz kayıklıkları da ortadan kalkar. Çift frekansta ölçü alarak iyonosferik gecikmeyi de ortadan kaldırabiliriz. Multipath ve troposferik gecikme hataları en önemli hata kaynaklarıdır ve uydu eğim açısı küçüldükçe artarlar. Multipath etkisini azaltmak için, bu amaçla hazırlanmış antenler kullanılması ve dikkatli yer seçimi gerekir. Troposferik gecikme ise meteorolojik verilere ya da matematiksel yöntemlere dayalı olarak modellenmeye çalışılmaktadır.

Uygun değerlendirme algoritmalarının, yüksek kaliteli alıcı ve antenlerin kullanılması ve ölçme sürelerinin uzun tutulmasıyla, GPS tekniği ile konum belirlemede 1cm’nin altında doğruluk sağlanabilmektedir.

GPS’in DEZAVANTAJLARI

• Tünel gibi kapalı alanlarda, sualtında ve binaların yoğun olduğu yerleşim yerlerinde GPS ile sonuç alınamaz. Uydu görmek için açık alan gerekir.
• Ağır yağışta, güçlü radyo yayınının yapıldığı ya da yayın antenlerinin olduğu yerlerde verimli değildir.
• GPS, koordinatları WGS-84 datumunda veriyor. Lokal datuma transformasyon gerekir.
• Ortometrik değil, elipsoidal yükseklik üretiyor.

GNSS - Global Navigation Satellite System (eski adı ULUSLARARASI GPS SERVİSİ – IGS)

Dünya çapında 200’den fazla sivil kurum ve kuruluş tarafından oluşturulmuş “sabit GPS (ABD) & GLONASS (Rusya) istasyonları ağı”nı işleterek elde ettiği verileri analiz eden ve internet yoluyla kullanıcılara dağıtan bir organizasyondur. Standartları belirlemek amacıyla kurulmuştur. Verileri arşivler, GPS uydularının yörüngelerini hesaplar, GPS ile yer dönme parametreleri ve
nutasyon serilerini hesaplar.

Amerika’nın GPS sistemine ve Rusya’nın GLONASS sistemine alternatif olarak Avrupa Birliği tarafından GALILEO geliştirilmiştir. Yakında GNSS’e dahil olacaktır. İlki 2005 yılında gönderilen uyduların sayısının 30, yörünge sayısının 3 olması düşünülmektedir. Dünyanın kuzey bölgelerinde de kullanımı mümkün olacak ve uyduların hiçbir koşulda kullanım dışı bırakılmaması sağlanacaktır.

Verileri, Global Data Centers olarak adlandırılan merkezler
barındırmaktadır. Bunlar:
• Crustal Dynamics Data Information System, ABD (CDDIS)
• Institut Géographique National, FR (IGN)
• Scripps Institution of Oceanography, ABD (SIO)
• Korean Astronomy and Space Science Institute, KR (KASI)

Bölgesel ve diğer veri merkezleri (GA, SOPAC gibi) ile ilgili detaylı bilgiye http://igscb.jpl.nasa.gov/organization/centers.html adresinden ulaşılabilir. IGS verileri RINEX (Receiver Independent Exchange – donanımdan bağımsız) formatında yayınlanır. Her GPS yazılımı farklı formatta veri değerlendirmektedir. Rinex ile bunlar arasında dönüşüm mümkündür.

Ayrıca, istasyonların haftalık çözümlerine SINEX (Solution - software / technique - Independent Exchange- yazılımdan bağımsız) formatında ulaşılabilmektedir. 30 Kasım 2006 itibariyle, dünya üzerinde 333’ü aktif olmak üzere toplam 379 istasyon bulunmaktadır.

Ülkemizde bu ağa bağlı 4 istasyon bulunmaktadır:
•Ankara (ANKR)
•Trabzon (TRAB)
•Gebze (TUBI)
•İstanbul (ISTA)

GPS ve ÜLKE SİSTEMİ
GPS’in ülkemiz bazında efektif kullanımını sağlamak için, GPS ile Ülke Sistemi arasındaki ilişkilerin tanımlanması gerekmektedir. Her iki sistemin jeodezik altyapısı farklıdır. Sistemler farklı datumlara sahiptir ve farklı koordinat sistemleri ile çalışmaktadır. GPS ile elde edilen bir koordinat bilgisinin Ülke Sistemi içinde kullanılabilmesi için bazı ilişkilere ihtiyaç vardır.



WGS84 sistemi ülkemizde kullanılmayan bir sistemdir. Amerika Savunma Bakanlığı Harita Dairesi (NIMA) tarafından ulusal datum olarak tanımlanmıştır. Doppler-Transit uydu gözlemlerine dayalı olarak geliştirilen bu datum için birkaç değişiklikle GRS80 elipsoidi temel alınmıştır.

GRS80, 1979 yılında Uluslararası Jeodezi Jeofizik Birliği (IGGU) tarafında referans elipsoidi olarak kabul edilmiştir. ITRF (Uluslararası Yersel Koordinat Sistemi) için de referans elipsoidi olarak seçilmiştir.

WGS84 ulusal bir datumdur, ancak GPS uydu yörüngeleri bu datumda yayınlandığından, bu sistemin diğer sistemlerle ilişkisi kurulmalıdır.

TUTGA, ülkemizdeki GPS kullanımının altyapısını oluşturmaktadır. Ülkedeki koordinat bütünlüğünü sağlamak için GPS ile yapılan gözlemler TUTGA’ya bağlanmalıdır. GPS ile yapılan çalışmaların Ülke Sistemi ile olan ilişkisi transformasyon ile kurulmalıdır.

Türkiye Ulusal Temel GPS Ağı (TUTGA); ITRF koordinat sisteminde 1-3 cm doğruluğunda, üç boyutlu koordinatları ve bu koordinatların zamana bağlı değişimleri (hızları) ile uygun yükseklik sisteminde yüksekligi (H) ve jeoid yüksekligi (N) bilinen, nokta aralığı 25-30 km jeodin hızlı değişim gösterdiği bölgelerde 15 km olan, olabildiğince homojen dağılımda 594 noktadan oluşan bir ağdır.

Kaynak: Boğaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü
Kaynak:Gezenbilir.com

[ASİ]

bence akın bey maksadını aşmış. bir moderatörün bu şekilde saldırgan bir tavır takınması inanılır gibi değil. arkadaşımız basitçe bir soru sormuş. bırakın insanlar cevaplasın. belki bu konuda çok deneyimli olan bir pilot konuyu ayrıntılı bir şekilde yazmak isteyecek. neden engel oluyorsun.

moderatör böyle yaptıktan ve konunun cılkını çıkardıktan sonra eminimki soruya cevap vermek isteyen bir çok kişi boşver yaa filan demiştir.

senin görevin burda birşey soranları terslemek değil, forumun işleyişini sürdürmesine devam etmektir. arkadaş gps ile nasıl mastürbasyon yapılır gibi absürt bir soru sormamış ki hemen konuya dalıp fırça atıyorsun. varsa bir bilgin (ki olduğunu hepimiz biliyoruz) paylaş, ha soruyu çok genel buldun, o zaman paylaşma. ama paylaşacak olanlara da mani olma.

ayrıca sen (akın bey) her konuyu araştırıp öğrenip ondan sonra eksik kalanları çevrene soruyorsun diye herkesin aynı yöntemi izlemesini bekleyemezsin. böyle birşey beklemen bence hata olur. ben belki armut piş ağzıma düş şeklinde bilgi almaktan daha çok hoşlanıyorum. bunu eleştirme. sadece saygı duy derim ben...

saygılarımla...

bu konuda bu kadar kızmamın sebebi ıvır zıvır şeyler üzerindeki polemiklerden zaten yeteri kadar bıkmıştık, bari bu tarz konularda polemik yaratmayalım. (özellikle de moderatörler)

[Necati TÜRK]

Bence sayın Erbil Kukiçin beyin verdiği cevap ile açtığım bu başlık amacına ulaşmaya başladı. teşekkür ederim.

Akın bey,
Bu Başlık altındaki konu ile alakasız olan 1. mesaj ve Erbil Kukiçin beyin yazdığı mesaj hariç bu mesaja kadar olan bu mesajda dahil olmak üzere bütün mesajları daha fazla insan okumadan silmenizi rica ederim.

Necati Türk

[Necati TÜRK]

Arkadaşlar,
Örnek olarak bir koordinat veriyorum.

E 27 derece 11'51''
n 38 derece 27'14''
132 derece

Şu anda elimde bulunan bir gps ten aldığım bilgi.(not klavyede derece işaretini bulamadığımdan doğrudan yazdım)
Bu bilgileri basitçe açıklayacak birisi varmı acaba?

[muraks]

Konu başlığını ilk görenlerden biri bendim. Hatta başlık açılır açılmaz gördüm ve daha hiç cevap yazılmamıştı. Bir gps kullanıcısı olarak, başlığı açan arkadaşa faydalı olabilmek adına birşeyler yazmak istedim ama gerçekten nereden başlayacağımı bilemediğim için vazgeçtim. Çünkü arkadaşın bir gps'i varmı, yok mu, varsa ne marka ve nezamandır kullanıyor, genel bilgi mi istiyor yoksa çözemediği bölümleri mi var, ne tür bir gps'ten bahsediyor ve kullanım amacı nedir vs. vs bilgiler açık değildi.
Şimdi anlıyorum ki arkadaşımız gps ile ilgili genel bir bilgi istiyor. Elbette ki bu bilgiye buradan ulaşmak isteyebilir ama foruma giriş yapıp yeni bir başlık açıncaya kadar önce google'a sadece "gps" yazıp arasaydı istediği bilgiye çok daha çabuk ulaşabilirdi. Bu aşamadan sonra gps'in kullanımıyla ilgili daha detaylı soruları sorar ve bence başta Akın abiden olmak üzere birçok kullanıcıdan çok daha tatmin edici cevaplar alabilirdi.
Ayrıca Erbil arkadaşım gerçekten zaman ayırıp soruyu soran arkadaşımızı bilgilendirmek için detaylı bir bilgi göndermiş. Kendisini takdir ediyorum ama şahsen ben herhangi bir forum sayfasında şekil itibarıyle bukadar uzun bir yazının çok fazla okunduğunu düşünmüyorum. Amaca yönelik daha kısa ve net bir yazının daha etkili olacağı görüşündeyim.

[Necati TÜRK]

Ben bu forumun bir bilgi paylaşım platformu olduğunu düşünüyorum ve bence burada eksik olduğunu düşündüğüm bir konuda başlık açtım. Buraya gelen insanların hemen ellerinin altında bulunacak kolayca faydalanabileceği bir kaynak olsa google 'da birileri araştırma yaptıklarında bu sitede diğerlerinden daha faydalı eğitici bilgiler bulmuş olsalar bizim içinde gurur verici olmazmı?

[muraks]

Bence amaç ve başlık güzel. Aslında ilk mesajınızda daha özel bir soru sorsaydınız hemen bir cevap gelirdi ve sonrasında da sizin düşündüğünüz gibi başka insanlar başka sorular sorup cevaplar arar ve bu böyle giderdi.
Yani mesela "Sadece uçuşlarda kullanmak istediğim bir gps almak istiyorum, belki ileride bir iki yarışmaya da katılabilirim, ne tür bir gps almalıyım?" ya da " 76 csx GPS'imin menüsünde bulunan Proximity ayarı ne işime yarar?" gibi bir soru sorsaydınız kimse size git araştır da gel veya google'a bak bulursun gibi bir cevap vermezdi.
Kabul edin ki aslında güzel olan başlığınız ve amacınız biraz havada kalmış. Polemik olsun diye söylemiyorum ama dediğim gibi başlığın altına ne yazacağımı ve nereden başlayacağımı bilemedim. Dolayısı ile gps ile ilgili onlarca sayfalık bir yazı yazmak ya da yazılmış benzer bir yazıyı okumak bana zaman kaybı gibi gelir. Onun yerine merak ettiğim şeyi sorup öğrenmeyi ya da sorulan net bir soruya net bir cevap veermeyi tercih ederim.
Murat

[KAYAKIN]

işim gereği gps kullanıyordum .. fakat kullandığım gps sadece koordinat okumaya yarıyordu.. daha sonra bulabileyim diye gittiğim yerleri haritada işaretleyip bir isim veriyordum ve bu isme karşılık koordinat giriyordum ..
uçmaya başlayıp , yarışmalara katılmaya başlayınca , uçuş için gps e ihtiyacım olduğunu hissettim ..
uçuş gps i nasıl olmalıdır ? nelere ihtiyacım var .. hangi gps ler bunları karşılayabiliyor..

her ne kadar araba kullanmayı kitaptan öğrensekde . arabanın direksiyonuna geçmeden sürücü olmazsınız..

uçuş için benim kullandığım 76 csx garmin , fakat farklı modellerde var ..
benim bildiğim , 76 cs- 76 csx- 60 cs -csx ve ismini hatırlamadığım ve yarışmalarda kullanılan bir çok uçuş gps modeli var. ayrıca vario ların gps uyumlu olanları ve de hem vario-hem gps olan cihazlarda var ...
sonuç , ben 76 csx i aldıktan sonra , uçuşlarda kullanarak nasıl kullanabileceğimi öğrendim. koordinat girmek - rota oluşturmak - uçuş kaydını yapmak ve bunu uygun programla bilgisyara yükleyerek ; uçuş grafiğimi - kayıtlarımı , görmek-saklamak...
uçuş sırasında , her türlü durumuz, yer hızı , irtifa , glide vesaire... ayrıca xc uçuşunda iseniz , indiğiniz yerden koordinat vererek sizi bulmanızı veya gps ten en yakın , yol , köy kasabaya gidebilmek için veri elde edebilmenizi sağlar.. uçuşta eğer bir rota girmiş iseniz , şu anda bulunduğunuz konumdan , varacağınız yere mesafe , irtifa farkınız ve süreyi bile görebilirsiniz...
sonuç dedim ama bağlayamadım ... sonuç gps i uçuş amaçlı kullanacağınızdan dolayı , uygun başlık hangi gps i tavsiye edersiniz .. ardından bu gps sahip olduktan sonra , katılacağınız aktivitelerdede bunu nasıl kullanacığınızı ve hatta uçuş sonrası günlük aktivitelerde bile kullanmak , size eğlenceli gelecektir..